trök nao: "druimentaere2.0"

tied veur bezinning

15 juni 2018 - © jan sjure

de teks van 't Groeët Limburgs Dictee 2018
mit daobie de correcties nao de spellingregels
wie die oeëts wórte neergelagdj in:
Spelling 2003 voor de Limburgse dialecten.

 

Op dinsdig 12 juni, saoves óm 8 oer, wórt op 't hoofkantoeër vanne Limburger in Zitterd 't 'Groot Limburgs Dictee' gehaoje, 'n gezamelik initiatief van de Limburger en Veldeke Limburg.

In 'n veurrunj hejje zich 247 deilnummers de meujte getruuësj 'n Nederlandse teks in 't Lim-burgs te vertale. De bèste 30 daovan móchte, same mit 20 sjpeciaal geselecteerdje prominente, dae bewusdje dinsdigaovendj aansjuve en probere zeve alinea's, die in aeveväöl plaatselike variante van 't Limburgs wórte veurgelaeze, op papier te kriege.

D'r woor eigelik mer eine sjpelregel, 'n waord det dizzen aovendj 'n döbbel beteikenis hej. D'r wórt gesjpeldj volges de regels die in 2003 door de Raod veur 't Limburgs wórte aangenómme en de zaege krege van 't Hoofbesjtuur van Veldeke Limburg. Limburg. Mit anger wäörd, gèn sjpang tösse te kriege.

Op 't inj van 't sjpeul kome twieë winnaars oet de bös. Eine vanne dertig die de veurrunj glansriek doorgekómme wore en eine oet de groep prominente. Ómdet inne groep vanne prominente ouch de veurzitter van Veldeke Limburg mitdeej, hej ich op veurhandj al mitlieje mit de anger 19 prominente. Es eine de regelkes van 'n vereniging van veur nao achter en trögkes op zien (in dit geval häör) duumke zów mótte kinne, den is 't waal de veurzitter. Ich noom dus mer aan det d'r zoeëwiezoeë al 19 deilnummers veur de bekindje sjpek en boeëne mit ginge doon.

Meh nieks van det alles. Op 'n filmke det ich de volgendje mörge oppe websjtek vanne Limburger vonj, kós ich zeen en huuëre det bie de prominente neet de door mich torehoeëg es nummer ein getipdje Veldekeveurzitter, mer zenger Niek Dirkx van LVK-winnaar Spik en Span d'r mit de wins van tösse woor gegange. In dae groep wórte gemiddeldj 116 (HÓNGERD-ZÈSTIEËN) foute gemaaktj. Sjpik-en-Sjpanner Niek koom mit 74 (VEERENZEVETIG) es bèste oet de bös.

Bie de echte sjpecialiste woor det L1-presentator Henk Hover. Neet ech verwónjerlik euveriges want laot mich noe net van dizze bèste sjpeller 'n sjtökske van 'n interview höbbe opgenómme in mien book "Limburgs: wie sjriefs se det?". In 't L1-programma 'het Cultuurcafé' van zaoterdig 12 september 2009 haet dae eigeste Henk Hover 't euver de Veldeke sjpellingregels oet 2003. Ich citeer 'm letterlik: "Meh 't leuke van de Veldeke 2003-spelling is, det se veural good mós loestere nao waat se huuërs... " Aeve later zaet d'r: "Es doe 'n bietje kennis höbs van taal, de regels zeen hieël simpel, den kins se dich zelf det binne 'n paar daag eige make."

Ómdet al ruum mieër es 'n paar daag veur 't dictee bekindj woor waem door de veurrunj woor gekómme, zóws se moge aannumme det Henk zich die sumpel regels döbbel en diek eige hej gemaaktj. Nieks van det alles aevel.

55 (VIEFENVIEFTIG) foute hej de jury in de zeve alinea's van Henk gevónje. Ónbewusj, en waar-sjienlik nog mieër óngewildj, bewees Henk Hover mit zien 55 foute in zeve sumpel alinea's, net wie de anger 29 experts die door de veurrunj wore geroldj det deje mit 'n gemiddeldje van bekans 96,4 (ZÈSENNEGETIG KOMMA VEER) foute, det de Veldeke Sjpelling zich sumpelweg neet eige luuëtj make.

'n Bietje raekene lieërtj det de vieftig deilnummers daen aovendj same 5.170 foute gemaaktj höbbe. Gemiddeldj wurtj det 103,4 per deilnummer. 't Hieël dictee tèldje 305 wäörd en 't eigeste bietje raekene lieërtj det bie 't dictee idder derdje waord fout wórt gesjpeldj.

Óm 't allemaol nog erger te make, de samesjtèllers van 't Groot Limburgs Dictee hejje zelf klaorbliekelik gèn bezej vanne sjpellingregels oet 2003. In die regels laes ich op bladzie 9 ónger puntj 3: "de herkenbaarheid: het moet aansluiten bij systemen die de gebruikers al kennen", en ónger puntj 3.b.5: "spel zó dat de lezer steun heeft van zijn spellingkennis in de standaardtaal".

Die sjpellingkinnis van de sjtandaardtaal (Nederlands in dit geval) luuëtj mich 'café' sjrieve in plaats van 'kaffee', 'centrum' in plaats van 'sentrum' en 'dialect' in plaats van 'dialekt'.

Miene móndj veel den ouch aope wie ich op 't hiebaove aangehaoldje filmke 'n sjtökske van de Remunjse teks zoog sjtaon: " 't Is häör e raodsel wie Limburgers mit häör lappedaeke van allerlei versjillende dialekte zich óngerein kinne versjtaon en begriepe."

'Dialekte' mit 'n 'k', zoeëget verzins se toch neet. 't Woor mer good det de organisatore de titel van 't sjpeul in 't Nederlands höbbe aangekóndigdj. In 't Limburgs zów d'r volges 't eigeste principe 'Diktee' höbbe gesjtange. Euver de Limburgse sjriefwies van 't Nederlandse 'Groot', wore de samesjtèllers 't waarsjienlik noeëts ins gewaore ('Groeët', Groeat', 'Groat' of 'Jroeës'). Wieselik höbbe ze 't allemaol mer in 't Nederlands aangekóndigdj.

Wie ich 'n paar daag later de teks van 't Dictee inne gezèt zoog sjtaon, höb ich mich 'n tiedje door de uig sjtaon wrieve. Ich wis neet waat ich zoog. Mer leefs 17 (jaozeker, g'r zeetj 't good: ZEVETIEËN!!!) foute kós ich aansjtrepe. Bliekbaar höbbe ouch de samesjtèllers zich de sjpellingregels neet eige kinne make.

Wie Veldeke Limburg, de Raod veur 't Limburgs en ós zich dao opins aan aangehäökdje gezèt de Limburger ouch vas blieve haoje aan dit labyrinth aan regels det zich 'Spelling 2003 voor de Limburgse dialecten' numtj, ein dink is dudelik gewaore nao dees comedie (of woor 't noe 'kómmedie): 't is de hoeëgste tied veur bezinning.

In mien eder dit jaor versjene book "Limburgs: wie sjriefs se det?" wurtj 'n saort bezinning veurgesjtèldj. 'n Bezinning in de vorm van 'n sjpelling die zich gans ane regels hèltj die door de Raod veur 't Limburgs zeen vasgelagdj. 'n Sjpelling aevel die waal zoeë mekkelik is det ze zich in 'n paar daag eige luuëtj make en veur iddere plaatselike variant van 't Limburgs te gebroeke is.