trök nao: "thoes"

Limburgs: wie sjrief ich det ?

Móchtj g'r mieër wille wete euver de sjpelling van 't Limburgs, of 'ns get wille sjrieve in 't Limburgs ('t maak daobie neet oet in welke plaatselike variant den ouch), den kintj g'r aan dit book naeet naeve. De veurgesjtèldje sjpellingregels in dit book zeen mekkelik aan te lieëre en zoeë te gebroeke. Alle informatie sjtuit ónger de knuupkes 'Limburgs: wie sjriefs se det?' en 'besjtèlle' oppe balk links.

Meh allè, op de vraog: "Limburgs: wie sjriefs se det ?", kreeg ich 'ns druuëg-e-weg 't antjwaord:
" L - i - m - b - u - r - g - s ".
Daomit zów dit hoofsjtök veur dae sjnuggere den aafgesjlaote zeen.

Mer gelökkig zeen d'r hieël get luuj die geïnteresseerdj zeen in 't correct sjrieve van häör modertaal.
Die kinne hie hieël get te wete kómme. En dök is det hel nuuëdig.

Mer ieës effe get anges.
Op 't inj van 2008 wórt veur de derdje keer 't Limburgs dictee gehaoje. Ich móch 't veur de derdje keer winne en in de rubriek "typisch limburgs" in De Limburger, sjreef Guus Urlings dao 'n leuk sjtökske euver. Mer 't ging neet allein mer euver 't dictee. D'r wórt mieër gesjreve euver de probleme die v'r hie in ós Limburgs landj nog sjteeds höbbe óm ós Limburgs fatsoenlik op papier te kriege. Op det artikel van Guus kreeg ich nogal get reacties. Neet allein mer van luuj die mich feliciteerdje mit de euverwinning, waat natuurlik erg hertverwermendj woor, mer d'r wore mieër reacties die op zien zaochs gezag nogal negatief wore. G'r kintj waarsjienlik waal raoje oet welke hook die kome. Det luuj neet allein bie mich reageerdje, mer ouch bie Guus Urlings bliektj oet zien artikel van 14 daag later. En weer vieërtieën daag later ging Guus get deper in op zien reacties en belaofdje d'r nog 'n vervolg aan te gaon breie. En det deej d'r weer vieërtieën daag later. Hae ging in op de reactie van Paul Weelen van oetgaeverie TIC. Weer 'n paar waeke later, 't is intösse 2009 gewaore, wórt de discussie aafgesjlaote mit de visie van Pierre Bakkes, de aod-sjtreektaalfunctionaris en mit-samesjtèller van de Sjpellinggids 2003. Al mit al 'n interessante discussie die ich uch neet wól ónthaoje. En 't insigste det ich d'r nog euver wil zègke is: "dao is 't lèste waord nog neet euver gezagdj".

Meh good, trök nao de sjpelling.
In 2003 wórt "de Sjpellinggids veur de Limburgse Dialekte" aangenómme door de Raod veur 't Limburgs en bevestigdj door 't Hoofbesjtuur van Veldeke-Limburg. Dees gids is in zie gehieël es pdf te downloade op de sjtek Limburgse Dialekte van de sjtreektaalfunctionaris.

'n Gedeildje van de gids is in 't Limburgs (Lins) vertaaldj en op dees sjtek te vinje. Dees vertaling kumtj oet de origineel gedrökdje oetgaaf van de sjpellinggids. Hie en dao höb ich geprobeerdj mit get aanteikeninge (die dudelik herkinbaar in 'n anger kluuër aafgebeeldj zeen) 't ein en 't anger nog get dudeliker te make of 'n bietje mieër informatie te gaeve.

Door de lèste óntwikkelinge van 't internet kós tieën jaor later dees sjpelling nog toegankeliker gemaaktj waere. Taaltechnologe van 't Centre for Language and Speech Technology (CLST) vanne Radboud Universiteit in Nijmegen ontwikkeldje de websjtek: www.limburgsespelling.nl wo neet allein informatie mer veural oefeninge bie 't lieëre sjrieve vanne Limburgse dialecte. De sjtek is 'n initiatief vanne provinciale sjtreektaalfunctionaris en de Raod veur 't Limburgs in samewèrking mit Veldeke Limburg en 't Huis voor de Kunsten Limburg en wórt financieel óngersjteundj door de Provincie Limburg. De officieel lancering door nemes minder es Noël Lebens, gedeputeerdje vanne Provincie Limburg, wórt gehaoje op 5 juni 2013 inne ECI Cultuurfabriek in Remunj. Angerhalve maondj later sjreef Guus Urlings inne Limburger d'r 'n artikel euver mit de alleszègkendje titel: "de kleine oorlogjes van de spelling". Alles euverwaegendj kin mit 'n gerösj hert gezagdj waere det 't nog waal aeve zal doere veurdet d'r rös inne sjpellingstent zal zeen.

Nao 't versjiene van de sjpellinggids, zeen d'r veur 'n aantal sjtaej en dörper aanwiezinge gesjreve die 't gebroek van de gids get mekkeliker make. Allein de laesteikes oet de algemein sjpellinggids die sjpecifiek veur 't dialek van die plaats van toepassing zeen, waere daoin aangegaeve.

Veur 'n aantal dörper zeen d'r minimaal versjille te besjpeure tösse de goodgekeurdje sjpellinggids en lokaal aanwiezinge. Zoeë kin m'n in de sjpellinggids de sjriefwies "uuë" vinje, die te gebroeke is in beveurbeeldj de Linse wäörd: "duuëske, buuënkes en huuëre" (doosje, boontjes en horen). In väöl plaatselike aanwiezinge vindj m'n dao 't advies óm dae klank es "uue" te sjrieve. Perseunlik bön ich dao ouch 'ne veursjtenjer van. Mer, ómdet dae klank noe einmaol neet in de officieel gids sjtuit, vintj g'r in mien aanwieziginge veur 't Lins de raod óm dae klank es "uuë" te sjpelle.

Veur 'n aantal anger dialekte zeen ouch aanwiezinge gesjreve. Mer ómdet die op väöl anger puntje aafwiekendj zeen, vindj g'r die op dees site neet trök (veur de dudelikheid dus).

Zoeë zeen d'r regels te vinje veur 't Remuunsj, Haels, Moferts, Beesels-Ruivers, Maels (Meijels), Zittesj, en Thoears. Ómdet gein van die aanwiezinge veur hóngerd percent aansjluutj op 't Lins, vintj g'r hie ouch de aanwiezinge veur 't Lins.

Ich haoj mich uiteraard aanbevaole veur opmerkinge of verbaeteringe via 'n e-pöske nao: jan.sjure@druimentaere.nl.
Jan Sjure.