trök nao: "Limburgs wie sjrief ich det"

de sjpelling van
't Lins in 't kort

door dr. Jan Sjure

1. klinkers
De klinkerteikes zeen wie in t Nederlands.
'n Paar apaarte teikes zeen:
de è : deze klinker kumtj veur in wäörd wie: bèd, kèrk, mès, trèkke;
de ö : deze klinker kumtj veur in wäörd wie: pötje, gelök, bös, plökke;
de ó : deze klinker kumtj veur in wäörd wie: wórs, bós, hóndj, póndj;
de ae : deze klinker kumtj veur in wäörd wie: laeve, sjtaej, kaetel;
de ao : deze klinker kumtj veur in wäörd wie: waord, paol, sjtraot;
de äö : deze klinker kumtj veur in wäörd wie: väöl, sjträötje, wäörd;
Sjrief noeët ee , oo , uu , aa es det vanoet t Nederlands verkieërdj is.
Dus: vader, moder, ule, moge, oje, kure, ape, bloje.
De klank oa kumtj in 't Lins neet veur.

2. twieëklanke
Veurbeelde van Linner wäörd mit twieëklanke:
ieë in wäörd wie: twieë, mieër, zieë, fieës, bieëste;
oeë in wäörd wie: roeëd, bloeët, knoeëje, sjroeëp;
uuë in wäörd wie: duuëske, huuëre, duuëje;
aej in wäörd wie: traeje, baeje, knaeje, sjtaej;
ej in wäörd wie: wejje, nejje, letej;
euj in wäörd wie: meujlik, bemeuje, neuje;
uuj in wäörd wie: luuj, parapluuj, nuuj, buuj, mer ouch: duje, nuje;
äöj in wäörd wie: näöj, dräöj;
oej in wäörd wie: boeje, loeje ( klokke loeje mer kuuj loeie vanwege de euvereinkoms mit 't Nederlands);
ooj in wäörd wie: ooj, trooj, mer ouch oje, bloje;
aoj in wäörd wie: braoje, haoje, vertraoje;
aaj in wäörd wie: sjaaj.
Sjrief noeët aaj in wäörd die in 't Nederlands mit aai gesjreve waere en in 't Lins 't zelfdje oetgesjpraoke waere.
Dus: sjaaj naeve: baai, haai, vlaai.
Sjrief noeët iej op't inj van 'n waord, dus: hie, bie, balkebrie, jaorgetie.
Kees in principe veur ou en neet veur au , behalve es 't Nederlands au haet.
Kees in principe veur ei en neet veur ij , behalve es 't Nederlands ij haet (euveriges kumtj de klinkercombinatie ij neet veur in Linse wäörd, allein in "gelieëndje" wäörd wie: Nijl of Argentijn).

3. mitklinkers
De mitklinkers zeen wie in t Nederlands.
'n Paar bezónjer gevalle zeen:
de gk : dit teike kumtj veur in wäörd wie: sjoegkel, rögke, ligke, mögke;
de sj : dit teike kumtj veur in wäörd wie: sjoeën, sjoeël, sjael, sjiene;
de zj : dit teike kumtj veur in wäörd wie: zjwans, zjwaer, zjweite.
De j wurtj in 'ne medeklinkergroep mer eine keer gesjreve, op t inj; dit wurtj "mouillering" genumdj.
Dus: blindj, kindj, windj, kantj, landj, tandj.
'n Oetzónjering kumtj veur es de sjtam van 'n werkwaord op 'n j eindigtj: drejje, hae drejtj, zjwejje, zie zwejdje.

4. t of d op t inj van wäörd
Es t waord in t Nederlands op t inj n d haet, den blief die in t Lins bewaardj, ouch es die d door n j gevolgdj wurtj.
Mer es t Nederlandse waord gein veurbeeld mit d haet, den altied n t sjrieve, want die klinktj dao.
Dus: hóndj, landj, tandj, bèd naeve kat, rat, wèt.

5. t kort wäördje se
De ónbeklemtoeëndje vorm van doe is se.
Det is 'n apaart waord, sjrief 't dus ouch los van t werkwaord.
Sjrief 't ouch los in combinaties dus neet: esse geis.
Dus: kieks se, kums se, lieëts se, paks se, es se kums, es se det mer luuëts.

6. de Nederlandse oetgank -lijk
De Nederlandse oetgank lijk wurtj in 't Limburgs gesjreve es lik.
Dus: eindelik, meugelik, sjmakelik.
Vervorminge kriege net wie in 't Nederlands, gein "döbbel k".
Dus: vruntjelike, ongeluiflike, lieëlike.

7. internationaal wäörd
Internationaal wäörd (lieënwäörd) waere in t Lins zoeë väöl meugelik in de internationaal sjpelling gesjreve.
Dus: telefoon, televisie, diskette, computer, chatte, sms-e.

8. Nederlandse wäörd die in 't Lins 't zelfdje oetgesjpraoke waere
Nederlandse wäörd die in 't Lins 't zelfdje oetgesjpraoke waere, waere veur de herkinbaarheid gesjreve wie in 't Nederlands.
Dus: januari en februari mer: mieërt en oktoeëber, ómdet die 'ne gans angere oetsjpraok höbbe es in 't Nederlands.